Το ερώτημα του τίτλου αυτού εδώ του άρθρου είναι μεταφυσικό, αν η απάντηση σ’ αυτό στοχεύει στην τόνωση του οποιουδήποτε κομματικού πατριωτισμού. Είναι μεταφυσικό, αν σκοπεύει στη δικαίωση ή στην απόρριψη κομματικών ταυτοτήτων και προσωπικών διαδρομών. Είναι μεταφυσικό, αν σκοπεύει στο να συγκινήσει όλους όσοι αυτοπροσδιορίζονται ως αριστεροί ή δεξιοί ή στο να τονώσει την εγωιστική επάρκεια σ’ όλους όσοι στην απόρριψη αυτής της διάκρισης έχουν ανακαλύψει τη νέα τους «Πολιτική Αμερική».

Τα πολιτικά ερωτήματα έχουν αξία, μόνο όταν διευκολύνουν την πολιτική ανάλυση. Αν και ο διαχωρισμός Αριστερά- Δεξιά είναι απαραίτητος για την πολιτική ανάλυση, αυτός από μόνος του δεν αρκεί. Το μείζον όμως δεν είναι αυτό, αλλά ότι ποτέ δεν υπήρξε μόνο μια Αριστερά ή μόνο μια Δεξιά. Υπήρχαν, υπάρχουν και μάλλον θα υπάρχουν και στο μέλλον πολλές Αριστερές και πολλές Δεξιές. Και γιατί αυτό; Γιατί αυτή είναι η «φύση» των πολιτικών συστημάτων, αν θέλουμε να μιλάμε για πολιτικά συστήματα και όχι για «παιδικές χαρές», αν θέλουμε να κρίνουμε την πολιτική, σύμφωνα με αυτό που κάνει και όχι σύμφωνα με αυτό που αυτή ισχυρίζεται ότι κάνει, ή σύμφωνα με αυτό που εμείς «θεωρούμε» ότι κάνει ή ότι πρέπει να κάνει.

Έτσι ανεξάρτητα από τις προτιμήσεις μας, τις συγκυρίες ή και την διάχυτη συνθηματική συναισθηματολογία, κάθε πολιτικό σύστημα στις φιλελεύθερες δημοκρατίες έχει μια οριζόντια διάσταση που ταυτίζεται με το δίπολο Αριστερά- Δεξιά. Εδώ οι διαφορές αφορούν το πώς οι Αριστερές και οι Δεξιές αντιλαμβάνονται τις κοινωνικές διαφορές και ανισότητες και τι προτείνουν για αυτές, το πώς κατανοούν τις κοινωνικές ιεραρχίες και τον ρόλο του κράτους σ’ αυτές, το πώς συλλαμβάνουν τη δικαιοσύνη και το κράτος δικαίου και κυρίως το πώς τοποθετούνται απέναντι στη διάκριση δημόσιος χώρος- αγορά. Αυτές οι διαφορές είτε αποδεχόμαστε τη διάκριση Αριστερά- Δεξιά είτε θέλουμε να την ονομάσουμε «Τσάμπερλαιν»- όπως έλεγε με άλλη αφορμή ο Ηλιόπουλος- ενυπάρχουν σε κάθε πολιτικό σύστημα, παλαιότερο, νεότερο και μελλοντικό.

Υπάρχουν όμως, από την Γαλλική Επανάσταση και ύστερα, πολλοί κάθετοι διαχωρισμοί, οι οποίοι ενσωματώνονται στην οριζόντια διάκριση των πολλών Αριστερών και Δεξιών. Αυτές οι κάθετες ενσωματώσεις αφορούν αντιθετικά δίπολα όπως: εξτρεμισμός-μετριοπάθεια, ιεραρχία-ελευθερία, άκρα- μεσότητα, δογματισμός-αμφισβήτηση αυθεντιών, παράδοση– εκσυγχρονισμός, κλειστά-ανοικτά συστήματα, εθνικά-παγκόσμια συστήματα κλπ. Υπάρχουν λοιπόν Αριστερές που τοποθετούνται στο πρώτο σκέλος αυτών εδώ των δίπολων και υπάρχουν και Αριστερές, όπως η σοσιαλδημοκρατία που τοποθετούνται στο δεύτερο σκέλος. Το ίδιο ισχύει και για τις Δεξιές.

Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε δυο ακόμη οριζόντιους διαχωρισμούς που γεννήθηκαν πολύ μετά τη Γαλλική Επανάσταση. Εμφανίστηκαν κατά τον 20ο και συνεχίζουν στον 21ο αιώνα. Ο πρώτος αφορά τη διάκριση μεταξύ όσων είναι υπέρ της ομοσπονδιακής ή της διακυβερνητικής Ευρώπης και ο δεύτερος αφορά τη διάκριση Παγκοσμιοποίηση – Εθνικό Κράτος. Η οριζόντια διάκριση Αριστερά- Δεξιά διαπερνάται εγκάρσια από αυτούς τους κάθετους διαχωρισμούς. Στην υποστήριξη της Ευρώπης και της Παγκοσμιοποίησης συναντώνται κάποιες «Αριστερές και Δεξιές» και στην αντίθεση στην Ευρώπη και την Παγκοσμιοποίηση συναντώνται κάποιες άλλες «Αριστερές και Δεξιές».

Οι πολιτικοί εκφραστές κάθετων αξόνων όπως η μετριοπάθεια, ο εκσυγχρονισμός , η ανοικτή κοινωνία, ο φιλοευρωπαϊσμός, η Παγκοσμιοποίηση είτε είναι στην Αριστερά είτε στη Δεξιά, αποτελούν την τομή που διατρέχει τα σημερινά πολιτικά συστήματα και «φρεσκάρει» τη διάκριση Αριστερά- Δεξιά.

Επομένως δεν έχει σημασία να βυζαντινολογούμε για να δούμε ποιος είναι και ποιος δεν είναι Αριστερά. Η σοσιαλδημοκρατία, η ριζοσπαστική, η κομμουνιστική Αριστερά είναι όλες Αριστερές, δεν είναι όμως ίδιες Αριστερές. Τις διαχωρίζει η στάση τους στις κάθετες διαφορές. Σημασία έχει να κρίνουμε τις «Αριστερές» με κριτήριο τις προαναφερθείσες κάθετες διαφοροποιήσεις και όχι με κατηγορίες όπως καθαρή, λιγότερο ή καθόλου Αριστερά. Το ίδιο βεβαίως ισχύει και για τις Δεξιές.

Αυτά εδώ όλα αφορούν άμεσα την προσπάθεια συγκρότησης για πρώτη φορά του ελληνικού σοσιαλδημοκρατικού πόλου. Χωρίς να ασχοληθεί αυτός ο πόλος και με αυτά, ακόμα και να συγκροτηθεί θα είναι πολύ αδύναμος.

 

Σχόλια